ගෝලීය වර්ධන වේගය IMF පහත හෙළයි: මැදපෙරදිග යුද්ධය හමුවේ ලෝක ආර්ථිකය දරුණු අවදානමක!

COLOMBO(News1st) - මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින යුද ගැටුම් හේතුවෙන් බලශක්ති මිල ඉහළ යාම සහ සැපයුම් ජාල බිඳ වැටීම පදනම් කර ගනිමින්, ඉදිරි වසර සඳහා වූ ගෝලීය ආර්ථික වර්ධන පුරෝකථනයන් ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) විසින් නිල වශයෙන් කපා හැර තිබේ. 

හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ නාවික ගමනාගමනයට එල්ල වන බාධා හමුවේ ලෝක ආර්ථිකය දැනටමත් ඉතා දුර්වල මට්ටමක පවතින "අහිතකර තත්ත්වයක්" කරා ඉතාමත් වේගයෙන් ගසාගෙන යමින් පවතින බවට IMF අනතුරු අඟවයි.

IMF සහ ලෝක බැංකු රැස්වීම් අතරතුර නිකුත් කළ මෙම නවතම වාර්තාව මගින් *ලෝක ආර්ථිකයේ අනාගතය පිළිබඳව අවස්ථා තුනක් (Scenarios) පෙන්වා දී ඇත.

ලෝක ආර්ථිකයේ අනාගතය පිළිබඳ අවස්ථා 3ක්
මෙහිදී මැදපෙරදිග ගැටුම දිග හැරෙන ආකාරය අනුව IMF ආයතනය ප්‍රධාන ආර්ථික අවස්ථා තුනක් පෙන්වා දෙයි; ඒ අනුව,

1. මූලික පුරෝකථනය (පවතින තත්ත්වය):
මෙහිදී මැදපෙරදිග ගැටුම කෙටි කාලීන එකක් වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. ඒ අනුව 2026 වසර සඳහා ගෝලීය වර්ධන වේගය 3.1% ක් වනු ඇත. තෙල් මිල වසර අවසානයේදී බැරලයකට ඩොලර් 82 මට්ටමට ස්ථාවර වනු ඇතැයි මෙහිදී උපකල්පනය කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, IMF ප්‍රධාන ආර්ථික විද්‍යාඥ පියරේ-ඔලිවියර් ගුරින්චාස් පවසන්නේ මෙම මූලික පුරෝකථනය දැනටමත් යල් පැන ගොස් තිබිය හැකි බවයි.

2. අහිතකර තත්ත්වය (Adverse Scenario):
ගැටුම දිගු කාලයක් පැවතීම නිසා තෙල් මිල බැරලයකට ඩොලර් 100 මට්ටමේ පවතින අතර ගෝලීය වර්ධන වේගය 2.5% දක්වා පහත වැටේ. IMF ප්‍රධාන ආර්ථික විද්‍යාඥ පියරේ-ඔලිවියර් ගුරින්චාස් පවසන්නේ ලෝකය දැනටමත් මෙම තත්ත්වය දෙසට ඉතා වේගයෙන් ගසාගෙන යමින් පවතින බවයි.

3. බරපතල තත්ත්වය (Severe Scenario):
යුද්ධය තවදුරටත් ව්‍යාප්ත වී ගැඹුරු වුවහොත්, තෙල් මිල බැරලයකට ඩොලර් 110 සිට ඩොලර් 125 දක්වා ඉහළ යා හැකිය. මෙහිදී ගෝලීය වර්ධනය 2.0% දක්වා ඇද වැටෙන අතර එය ලෝකය දරුණු ආර්ථික පසුබෑමකට (Recession) ගෙන යාමට සමත් වනු ඇත.

මෙවැනි අවස්ථාවක ලෝකයේ ප්‍රධාන රටවල ආර්ථිකයන්ට එල්ල වන බලපෑම:

චීනය:
බලශක්ති පිරිවැය ඉහළ යාම, නිවාස අංශයේ පවතින අර්බුදය සහ ශ්‍රම බලකාය අඩුවීම හේතුවෙන් චීනයේ වර්ධනය 2026 දී 4.4% දක්වා පහත හෙළා ඇත. 2027 වසරේදී එය තවදුරටත් 4.0% දක්වා අඩු වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

*ජපානය:*
වර්ධනය ඉතා මන්දගාමී මට්ටමක පවතී. 2026 දී 0.7% ක් සහ 2027 දී 0.6% ක වර්ධනයක් පුරෝකථනය කර ඇත. මෙහිදී පොලී අනුපාත වේගයෙන් ඉහළ දැමීමට ජපාන මහ බැංකුවට සිදුවනු ඇත.

යුරෝපා කලාපය:
රුසියානු-යුක්‍රේන යුද්ධයෙන් දැනටමත් පීඩා විඳින යුරෝපයට මැදපෙරදිග ගැටුමෙන් තවදුරටත් දැඩි බලපෑම් එල්ල වේ. ඒ අනුව යුරෝපා කලාපයේ වර්ධන වේගය 1.1% දක්වා අඩු කර ඇත.

*ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය:
ඉහළ බලශක්ති පිරිවැය හමුවේ වුවද, AI තාක්ෂණික ආයෝජන සහ බදු සහන හේතුවෙන් ඇමරිකාවේ වර්ධනය 2.3% ක මට්ටමක පවතිනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර තිබේ.

ඉන්දියාව:
නැගී එන වෙළඳපොළවල් අතර ඉන්දියාව සාපේක්ෂව යහපත් මට්ටමක පවතින අතර, එහි වර්ධනය 6.5% ක ඉහළ අගයක පවතිනු ඇතැයි IMF පවසයි.

නැගී එන සහ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ආර්ථිකයන්: (Emerging Markets)
මෙම රටවල් තෙල් මත වැඩිපුර යැපෙන බැවින් දියුණු රටවලට වඩා වැඩි බලපෑමකට ලක් වේ. සමස්තයක් ලෙස මෙම රටවල වර්ධනය සියයට 0.3 කින් පහත වැටී 3.9% ක් වනු ඇත.

මැදපෙරදිග කලාපයට එල්ල වන බලපෑම
ගැටුමේ කේන්ද්‍රස්ථානය වන මෙම කලාපය දරුණුතම ආර්ථික කඩාවැටීමට මුහුණ දෙයි. සමස්ත කලාපීය වර්ධනය 1.9% දක්වා සියයට දෙකකින් පහත වැටෙනු ඇත.

2026 සඳහා දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ (GDP) අපේක්ෂිත පහත වැටීම්:
• කටාර්: -8.6%
• ඉරාකය: -6.8%
• ඉරානය: -6.1%
• කුවේටය: -0.6%
• බහරේනය: -0.5%
(කෙසේ වෙතත්, යුද්ධය කෙටි කාලීන වුවහොත් 2027 දී මෙම කලාපය නැවත 4.6% ක වර්ධනයක් කරා පැමිණෙනු ඇතැයි IMF අපේක්ෂා කරයි.)

 ගෝලීය වශයෙන් පොදු පුරෝකථනයන්:
• ගෝලීය උද්ධමනය:
වඩාත් නරක තත්ත්වයකදී (Severe Scenario) උද්ධමනය 6% ඉක්මවා යනු ඇත. වඩාත් යහපත් තත්ත්වයක් යටතේ එය 4.4% ක් වනු ඇත.

• ගෝලීය වර්ධනය:
ලෝකයේ සමස්ත වර්ධනය 3.1% දක්වා අඩු කර ඇති අතර, තත්ත්වය නරක අතට හැරුණහොත් එය 2.0% දක්වා ඇද වැටී ලෝක ආර්ථික පසුබෑමක් ඇති වනු ඇත.

උද්ධමනය සහ සහනාධාර පිළිබඳ අවධාරණය:
යුද්ධය නිසා තෙල් මිල ඉහළ මට්ටමක පැවතීමෙන් ලෝක උද්ධමනය 6% මට්ටම ඉක්මවා යා හැකි බව IMF අනතුරු අඟවයි. මෙය පාලනය කිරීමට මහ බැංකුවලට පොලී අනුපාත ඉහළ නැංවීමට සිදුවනු ඇත. බලශක්ති මිල ඉහළ යාම හමුවේ ජනතාවට සහන සැලසීමට රජයන් සහනාධාර ලබා දීමට උත්සාහ කළ හැකි වුවද, ඉහළ යන රාජ්‍ය ණය ප්‍රමාණයන් හමුවේ එම සහන ඉතා සීමිතව සහ වඩාත් අවශ්‍ය පිරිස් සඳහා පමණක් ලබා දිය යුතු බව IMF ආයතනය මෙහිදී අවධාරණය කරයි.